Interviews

‘We brengen denkproces op gang bij patiënt’

 
 
 
 
 

‘Voorheen gingen wij als maatschappelijk werkers niet op huisbezoek bij een patiënt. Dat vonden we altijd een groot gemis, omdat je bij iemand thuis veel meer informatie krijgt’, zegt Petra van de Linde, maatschappelijk werker in het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ) in Den Bosch.

Een huisbezoek is standaard sinds het JBZ in maart 2014 ging werken met GUIDE, de module van Gezonde Nieren die is gericht op een onafhankelijk behandeladvies voor nierpatiënten. Een maatschappelijk werker gaat op bezoek bij alle nierpatiënten van wie het aannemelijk is dat zij in de nabije toekomst met dialyse moeten beginnen.

Meerwaarde van huisbezoek

‘Bij iemand thuis praat het heel anders’, vertelt Van de Linde. ‘In het ziekenhuis zijn mensen soms wat al te optimistisch over bijvoorbeeld hun zelfredzaamheid. Thuis kun je met eigen ogen zien hoe het gaat.’ Ook van de hygiëne krijg je een beter beeld. Hetzelfde geldt voor de relatie die de patiënt heeft met ouders, partner of kinderen. ‘Dat is relevant, want een keuze voor thuisdialyse betekent dat de omgeving van de patiënt er nadrukkelijk mee te maken krijgt.’

Al met al zorgt GUIDE ervoor dat de voorbereidingen op eventuele dialyse in de toekomst beter verlopen, zoals Van de Linde het formuleert. ‘We brengen een denkproces op gang bij de patiënt. Die gaat nadenken: wat zou ik te zijner tijd willen? Bij sommige mensen gaat er best wat tijd overheen voor ze daarover uit zijn. Vooral oudere mensen denken in eerste instantie vaak: dokter, zegt u het maar. Terwijl ons uitgangspunt steeds meer is: wat wil de patiënt?’ Uiteindelijk hakken patiënt en nefroloog samen de knoop door.

Heel graag thuisdialyse

Van de Linde geeft het voorbeeld van een dame op hoge leeftijd die heel graag hemodialyse thuis wilde doen. ‘Vanwege haar leeftijd zouden we dat voor deze patiënt niet snel hebben aangeraden, maar het bevalt haar veel beter dan dialyse in het ziekenhuis. Alleen al moeten wachten op de taxi terwijl je heel moe bent na de dialyse, kan veel meer stress opleveren dan je je achter je bureau in het ziekenhuis bedenkt.’

Dat de maatschappelijk werker al vroeg in beeld komt, zorgt ervoor dat bijzonderheden tijdig aan het licht komen. ‘Als iemand bijvoorbeeld wel zelfstandig functioneert, maar moeite heeft met lezen of met het begrijpen van moeilijke woorden, kun je daar vroegtijdig op anticiperen. De voorlichting is nu beter op de patiënt afgestemd.’

Hemodialyse thuis hoger op agenda

Het resultaat is in het Jeroen Bosch Ziekenhuis dat nieuwe dialysepatiënten vaker dan voorheen kiezen voor buikspoeling (die thuis plaatsvindt). Patiënten die dialyseerden in het ziekenhuis, schakelen gemakkelijker over op hemodialyse thuis. ‘Hemodialyse thuis is bij ons hoger op de agenda gekomen. De mogelijkheid komt nu altijd ter sprake.’

Dialyse niet altijd goed

De uitkomst van het proces kan ook zijn dat er niet voor dialyse wordt gekozen, zegt Van de Linde. ‘Anders dan tien, vijftien jaar geleden is dat nu een serieuze optie in situaties waarin de levenslijn naar beneden loopt. Denk aan dementerende ouderen, of patiënten bij wie nog veel andere medische problemen spelen. Als dialyse de kwaliteit van leven niet ten goede komt, moeten we goed onderzoeken of het wel wenselijk is voor de patiënt.’

Soms stuit dat in eerste instantie op onbegrip bij de patiënt of diens omgeving. ‘Het is zaak hierover heel goed te communiceren. Het wordt soms ervaren alsof wij de patiënt iets willen onthouden, of iets doen wat het overlijden veroorzaakt en dus ongewenst is. Maar het gaat om de vraag of dialyse in zo’n geval wel proportioneel is, of het een patiënt niet meer kwaad dan goed doet. Niet alles wat kan, is automatisch goed.’

Gezonde Nieren Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste Gezonde Nieren nieuws.