Hemodialyse

 
 
 
 
 

Hemodialyse is gebruik maken van een kunstnier. Deze kunstnier neemt de functie van de nieren gedeeltelijk over. Afhankelijk van de medische- en persoonlijke omstandigheden kan dat inhouden, dat er gemiddeld drie keer per week, drie tot vijf uur gedialyseerd wordt. De kunstnier zuivert het bloed van afvalstoffen en haalt het overtollige water en zout uit het lichaam.

Hoe werkt de kunstnier precies?

Een kunstnier is een filter, waarbij twee vloeistoffen van elkaar gescheiden worden namelijk: Het bloed van de patiënt en de spoelvloeistof. Zouten en afvalstoffen uit het bloed kunnen wel door het filter en rode bloedcellen en eiwitten niet. Het bloed stroomt via heel veel kleine slangetjes (de filtertjes) door de kunstnier. De dialysemachine pompt de spoelvloeistof door de kunstnier, in tegenover gestelde richting van het bloed. Hierdoor wordt het bloed beetje bij beetje gereinigd. Daarbij zorgt de dialysemachine voor een veilig verloop van de dialyse.

Per behandeling van gemiddeld 4 uur passeert al het bloed een aantal keer het filter.

Spoelvloeistof is water dat op een speciale manier is gezuiverd en behandeld. De juiste hoeveelheid zouten en andere stoffen worden er aan toegevoegd.

Kunstnier met holle vezels - GezondeNieren.nl    Holle Vezel - GezondeNieren.nl

De shunt

De naalden waar de slangetjes voor het dialyseapparaat aan vast zitten kunnen niet bij elke dialysebehandeling in een gewoon bloedvat worden geprikt. Dit bloedvat zou snel beschadigd raken. Daarbij is de doorsnede van zo’n bloedvat te klein om al het bloed er door te laten stromen.

Voor hemodialyse is het dan ook noodzakelijk een ‘shunt’ aan te leggen. Er zijn grofweg twee soorten shunts: de permanente en de tijdelijke. Een permanente shunt wordt bij elke dialysebehandeling opnieuw gebruikt.

Arm dialyse

Permanente shunt

Een shunt is een verbinding tussen een slagader en een ader in de onder- of de bovenarm. Door deze verbinding, ontstaat er een hogere druk in de ader, waardoor deze uitzet. Deze gezwollen ader ligt net onder de huid en kan steeds weer worden aangeprikt. Het aanleggen van zo’n shunt gebeurt tijdens een kleine operatie. Na ca. 6 weken is de shunt klaar om gebruikt te worden.

Het aanprikken van de shunt is niet pijnloos. Soms wordt bij het aanprikken een verdovende zalf gebruikt.

Tijdelijke shunt (katheter)

Daarnaast is het mogelijk om een tijdelijke toegang tot de bloedbaan te maken. Dit is bijvoorbeeld nodig wanneer de permanente shunt nog niet beschikbaar is of bij problemen met de permanente shunt. De meest voorkomende plaats om deze katheter in te brengen is de hals of de lies.

In een grote ader vlak onder de huid, wordt een katheter (een kunststof slangetje) in het bloedvat geschoven. Deze katheter wordt verbonden met de kunstnier voor de dialysebehandeling en kan enkele weken tot enkele maanden blijven zitten.

De nadelen van een katheter zijn: De kans op infectie en de kans dat hij door stolling dicht gaat zitten. Een lieskatheter beperkt de bewegingsvrijheid.

Aansluitstuk voor dialysemachine - GezondeNieren.nl

Voor- en nadelen hemodialyse

Er zitten zowel voor- als nadelen aan hemodialyse:

Voordelen hemodialyse

  • Mensen gaan zich beter voelen als de dialyse is gestart. Een deel van de klachten die door de chronische nierinsufficiëntie waren optreden, verminderen of verdwijnen;
  • Door hemodialyse kan de periode tot een niertransplantatie overbrugd worden.

Nadelen hemodialyse

  • Een nadeel is dat u een aantal keer per week aan het dialyseapparaat ligt. Dit kan in het ziekenhuis of thuis. Omdat veel patiënten het zwaar vinden om paar keer per week voor enkele uren naar het ziekenhuis te gaan, geven steeds meer patiënten er de voorkeur aan om in hun eigen omgeving behandeld te worden;
  • Direct na een hemodialysebehandeling voelt de patiënt zich over het algemeen minder fit. Dit komt door het onttrekken van vocht en afvalstoffen aan het lichaam. Hierdoor kan er een zogenaamde dialysekater ontstaan. De klachten verdwijnen na een aantal uren;
  • Grotere kans op vochtophoping. Een strikt dieet en beperking van de vochtinname is belangrijk;
  • Psychische belasting. Hemodialyse kan, zeker in het begin, een zware belasting betekenen. Hierdoor kunnen psychische problemen ontstaan;
  • Er kunnen problemen met de shunt ontstaan zoals vernauwingen, infecties of bloedingen;
  • Doorgaans zijn veel medicijnen nodig ter ondersteuning van de dialysebehandeling: Voor de bloeddruk, tegen bloedarmoede, extra vitamines en soms iets tegen de jeuk.
  • Verhoogde kans op infecties.

Hoe voelt dialyse?

Een dialysebehandeling is een zware belasting voor het lichaam. Hoe de behandeling ervaren wordt, verschilt per patiënt. De meeste patiënten geven aan dat ze zich redelijk goed voelen maar vaak zijn er ook wel klachten.

Veel voorkomende klachten tijdens en na de dialysebehandeling zijn:

  • Misselijk, duizeligheid
  • Jeuk
  • Kramp
  • Hoofdpijn
  • Een licht gevoel in het hoofd, ook wel dialysekater genoemd
  • Koud
  • Zweten
  • Moe

De behandeling wordt zo comfortabel mogelijk gemaakt. Meestal verdwijnen de klachten na paar uur. Op de dagen tussen de dialyses in, voelen de meeste patiënten zich het beste. De vermoeidheid blijft echter bij de meesten aanwezig. Dit wordt verergerd doordat de vrijheid van de patiënt beperkt wordt door de behandelingen.
Bovenstaande klachten zijn vaak te voorkomen door goede opvolging van het dieet, vochtinname, medicatie en voldoende lichaamsbeweging.

Plaatsen waar hemodialyse plaats kan vinden

Hemodialyse kan plaatsvinden in een ziekenhuissetting of thuis:

Hemodialyse in het ziekenhuis / dialysecentrum

Hierbij wordt de hemodialyse uitgevoerd op de dialyseafdeling van het ziekenhuis of in een apart daarvoor ingericht dialysecentrum. Een aantal keer per week gaat u naar de dialyseafdeling. De behandeling wordt uitgevoerd door verpleegkundigen. Indien u dat wenst, mag u zelf een aantal handelingen verrichten, al dan niet met hulp van de verpleegkundige.

Hemodialyse in ziekenhuis of dialysecentrum

Hemodialyse in ziekenhuis of dialysecentrum

Hemodialyse thuis

Een groot voordeel van hemodialyse thuis is dat u in uw eigen vertrouwde omgeving blijft. U hoeft niet naar een dialysecentrum te reizen. Doordat u de dialyse beter in uw dagelijks leven kunt inpassen, bent u zelfstandiger en flexibeler.

Of het mogelijk is om thuis te hemodialyseren hangt af van uw medische toestand en van uw woonsituatie: U moet ten eerste ‘medisch stabiele dialyses’ hebben. Dit betekent dat de behandelingen doorgaans zonder problemen verlopen. Ook als u ouder bent of bijkomende ziekten heeft is thuisdialyse mogelijk met de hulp van een verpleegkundige. Thuishemodialyse kan zelfstandig (met ondersteuning van een partner of vriend) of met een speciaal geschoolde verpleegkundige worden uitgevoerd.

Apparaat keuze

Er zijn diverse thuisdialyse apparaten, ieder met hun eigen voor- en nadelen. Uw nefroloog bekijkt samen met u welk apparaat het beste aansluit bij uw situatie en voorkeur.
Bij alle vormen van thuishemodialyse heeft u hulp van een ander nodig, omdat u een paar handen tekort komt. De soort thuishemodialyse die voor u geschikt is hangt af van uw eigen wensen en mogelijkheden.
U en uw partner krijgen een opleiding in het ziekenhuis, waarbij u zelfstandig leert om de hemodialyse uit te voeren en wat te doen als er iets niet naar wens gaat. Bij thuishemodialyse met een verpleegkundige hoeft u in principe niets zelf te doen.

Hemodialyse thuis kan met hulp van een partner

Hemodialyse thuis kan met hulp van een partner

Hemodialyse thuis met hulp van een dialyseverpleegkundige

Hemodialyse thuis met hulp van een dialyseverpleegkundige

Begeleiding van nierschadepatiënten door Gezonde Nieren.

Gezonde Nieren heeft een traject ontwikkeld waarbij patiënten met (risico op) chronische nierschade begeleidt worden vanaf een heel vroeg stadium tot aan thuisdialyse:

  • Dat begint bij het opsporen van verborgen nierschade door huisartsen. Hierdoor kan eerder begonnen worden met behandelen, waardoor schade aan de nieren beperkt of geremd kan worden.
  • In een ver gevorderd stadium van nierschade moeten er ingrijpende beslissingen gemaakt worden. Het onafhankelijk therapie advies, helpt patiënten bij het maken van een keuze die optimaal aansluit bij hun wensen en mogelijkheden.
  • Gezonde nieren maakt thuisdialyse voor steeds meer patiënten mogelijk door het organiseren van optimale begeleiding.

Hemodialyse ’s nachts (thuis of in het centrum)

Tegenwoordig wordt de mogelijkheid geboden om ’s nachts te dialyseren. Bij deze dialysevorm vindt vijf á zes keer per week, gedurende de hele nacht een langzame dialyse plaats. Hierdoor hebben patiënten minder klachten, voelen zich beter, hoeven een minder streng dieet te volgen en gebruiken minder medicatie.

Nachtdialyse kan zowel thuis als in het dialysecentrum plaatsvinden. In het dialysecentrum is dit meestal drie of vier nachten per week. Thuis kan dit vaker, er is dan wel hulp van de partner nodig.

Is hemodialyse een optie voor u en heeft u een vraag hierover?

Stel dan uw vraag aan één van onze artsen.
Hij zal u zo spoedig mogelijk antwoorden. Dit is geheel vrijblijvend en kosteloos.